Jarenlang was rum het drankje voor op het strand: mix het met cola, gooi er een schijfje limoen bij en klaar. Whisky was het serieuze glas, het drankje waarmee je stilstond en proefde. Die verdeling verandert. Slijterijen zien de vraag naar aged rum stijgen, bartenders schenken hem puur in plaats van in een Cuba Libre, en wie de prijzen van single malt whisky een beetje volgt, snapt meteen waarom.
Whisky wordt duurder, rum wordt volwassener
De prijs van whisky is de afgelopen jaren flink opgelopen. Schotse distilleerderijen verhogen hun tarieven, oudere leeftijdsstatements worden schaarser en een fatsoenlijke fles single malt kost al snel boven de vijftig euro. Rum profiteert daarvan. Branchespecialisten spreken over "trading across": drinkers die normaal naar whisky grepen, stappen nu over op oude, complexe rum voor een fractie van de prijs.
Dat is niet alleen een prijsverhaal. Distilleerderijen in landen als Jamaica, Barbados en Guatemala investeren al jaren in vatlagering, single-cask releases en cask finishes in sherry- of whiskyvaten, precies de technieken die whisky zijn reputatie gaven. Het resultaat is een rum die qua diepte weinig meer onderdoet voor een oude Speyside.
Het verschil tussen jonge rum en aged rum
Wie alleen witte rum uit de supermarkt kent, heeft nog niet geproefd waar het om gaat. De categorie splitst zich in twee smaakwerelden. Aan de ene kant staat jonge, funky rum, zoals de pot-still stijl uit Jamaica, met een wilde, fruitige punch die geknipt is voor cocktails. Aan de andere kant staat de gerijpte, verfijnde rum: jarenlang gerust in eiken vaten, met tonen van karamel, tabak en gedroogd fruit. Voor de achtergrond van dat rijpingsproces is de uitleg op Wikipedia een goed startpunt.
Die tweede stijl is waar de vergelijking met whisky opgaat. Een aged rum van veertig euro kan een complexiteit neerzetten die je bij whisky pas bij het dubbele bedrag tegenkomt. Het enige dat rum nog mist, is een strenge, wereldwijd erkende regelgeving zoals Schotland die voor whisky heeft. Leeftijdsaanduidingen worden niet overal even consequent gehanteerd, en dat houdt de prijs voorlopig nog laag. Voor jou als koper is dat vooral goed nieuws.
Wat de cijfers laten zien
Het aandeel van premium rum in het donkere segment steeg de afgelopen jaren van elf naar zeventien procent, en in het Verenigd Koninkrijk ging de rumomzet in de horeca voor het eerst over de grens van een miljard pond, meer dan whisky daar dat jaar ophaalde. Ook Nederlandse slijterijen zien de belangstelling voor premium en aged rum groeien, vaak puur gedronken of verwerkt in verfijnde cocktails. De groep die dat het hardst omarmt, zijn drinkers tussen de 25 en 44 jaar die op zoek zijn naar een verhaal achter de fles, niet alleen naar alcohol.
Aan de bovenkant van de markt gebeurt intussen iets bijzonders. Distilleerderijen brengen steeds vaker ultralang gerijpte, gelimiteerde flessen uit, soms met een prijskaartje dat in de tienduizenden euro's loopt. Dat zijn geen flessen voor jouw drankenkast, maar ze laten wel zien hoe serieus de sector zichzelf inmiddels neemt.
Welke flessen je moet proberen
Je hoeft niet meteen naar de duurste plank te grijpen. Begin met een naam als Diplomático Reserva Exclusiva uit Venezuela, romig en toegankelijk, of Ron Zacapa 23 uit Guatemala, gerijpt op meer dan 2000 meter hoogte waardoor de rum langzamer rijpt en meer smaak opneemt. Wil je iets pittigers, kies dan Appleton Estate uit Jamaica: dat is de funky, kruidige kant van de categorie. Plantation uit Barbados finisht sommige releases in cognacvaten, een mooie tussenstap als je van rokerige spirits zoals mezcal houdt en op zoek bent naar een volgende ontdekking.
Drink hem zoals je whisky zou drinken: puur, op kamertemperatuur, in een tulpglas of ouderwets whiskyglas. Een klein scheutje water opent de neus verder. Ijs mag, maar niet te veel, anders verdwijnt precies de complexiteit waarvoor je betaalde.
Wil je hem combineren met eten, denk dan niet meteen aan de barbecue. Een gerijpte rum met tonen van karamel en gedroogd fruit past juist goed bij pure chocolade, oude kaas of een sigaar na het eten, dezelfde combinaties die je bij een goede whisky zou zoeken. Serveer hem niet ijskoud: bewaar de fles op kamertemperatuur, net als je bij whisky doet, zodat de aroma's zich volledig kunnen ontvouwen zodra je inschenkt.
Dit zet je morgen in je drankenkast
Je hoeft niet meteen je whiskycollectie op te ruimen. Zie rum eerder als aanvulling dan als vervanging: een fles die je meeneemt naar een verjaardag, die je puur schenkt bij het einde van de avond, of die je gebruikt in een Old Fashioned als variatie op de klassieker met bourbon. Heb je thuis nog geen plek om dat soort flessen fatsoenlijk te presenteren, dan is dit het moment om je thuisbar eens onder handen te nemen. Een goede aged rum verdient iets beters dan de bovenste plank van de keukenkast.